Tekst verschenen in ZO-magazine - 20
december 2002 Organisch psychosyndroom door solventen
(ops)
Niet alleen een
schildersziekte
Hoewel het in de
volksmond vaak schildersziekte wordt genoemd, treft het Organisch Psychosyndroom
door Solventen (OPS) meer dan één beroepsgroep. Bovendien is het geen
onschuldig akkefietje. Want solventen kunnen hersenfuncties onherstelbaar
aantasten. "Om het niet zover te laten komen, zijn het voorkomen en een tijdige
opsporing van het grootste belang", zegt dokter Mathieu Weltens, adviserend
geneesheer CM.
OPS wordt
veroorzaakt door solventen of oplosmiddelen. Bekende voorbeelden zijn benzeen,
terpentine, thinner en white spirit. Ze zitten onder meer. in verf, lak, lijm,
schoonmaakmiddelen, pesticiden, (injectieproducten tegen opstijgend vocht)
en tal van huis-, tuin- en keukenmiddeltjes. Vooral vakmensen die veel met
solventen werken, kunnen worden getroffen door OPS. Tot de risicogroep behoren
schilders, drukkers en mensen werkzaam in de chemische en grafische industrie,
houtsector, land- en tuinbouw, klinische labo's en
schoonmaakbedrijven.
Vroegtijdige diagnose
De aandoening
verloopt gefaseerd. Aanvankelijk zijn er vage klachten, zoals
vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid, tintelingen in de vingers,
enz... Nadien kan het van kwaad naar erger gaan, wanneer bepaalde hersenfuncties
en het gevoelsleven worden aangetast. Met depressie, stemmingswisselingen,
geheugenverlies en desoriëntatie tot gevolg. Dr. Weltens: "Als de diagnose snel
wordt gesteld en de patiënt niet meer in contact komt met de oorzakelijke
producten, is genezing mogelijk. ls OPS te ver geëvolueerd, dan kan de
schade blijvend zijn. Vandaar het belang van een vroegtijdige diagnose. Omdat de
eerste klachten vrij vaag zijn, wordt de stap naar een arts jammer genoeg vaak
te laat gezet." Ook nadat een arts is geconsulteerd, kan het nog even duren
vooraleer de juiste diagnose wordt gesteld. Dr. Weltens: "Het vaststellen van
OPS is niet gemakkelijk. De aandoening heeft immers geen specifieke symptomen en
bovendien is het klachtenpalet heel uiteenlopend. Komt daar nog bij dat
artsen tijdens hun opleiding leren werken volgens een klassiek schema,
waarbij ze zoeken naar aangeboren afwijkingen, infecties, tumoren of andere
stoomissen. Het opsporen van professionele oorzaken hoort niet direct thuis in
dit denkmodel en wordt bijgevolg dikwijls over het hoofd gezien."
Systematische inventarisatie
OPS mag dan al
erkend zijn als beroepsziekte, het is en blijft een onbekende en
onderschatte aandoening. Er is dan ook nog heel wat werk aan de winkel op het
vlak van informatie en sensibilisatie. Vakmensen en hobbyisten moeten zich meer
bewust worden van het gevaar van solventen en van het belang van
preventieve maatregelen, zoals het dragen van beschermkledij en maskers met
de juiste filters. "Bovendien moet de reglementering nog verder worden
verfijnd", zegt dr. Weltens. "bijvoorbeeld wat de etikettering op de producten
en de veiligheidsmaatregelen op de werkvloer betreft. Ook moeten we
trachten om de bewijsvoering te vergemakkelijken bij een aanvraag tot
erkenning als beroepsziekte. Het is immers niet evident om, soms jaren na
de feiten, aan te tonen dat iemand tijdens zijn job werd blootgesteld aan een
bepaalde dosis schadelijke stoffen. Zeker als het gaat om een persoon met
geheugenstoomissen, is dit een hele opgave. Daarom pleit ik reeds lang voor een
systematische inventarisatie van de beroepsloopbaan en de bijhorende risico's.
Dit zou heel wat discussies en problemen kunnen voorkomen."
Meer informatie over
OPS vindt u in de brochure 'Als een oplossing het probleem is'. Ze is te
verkrijgen bij de dienst GVO van het CM-ziekenfonds uit uw regio. Richtprijs:
0,75 euro.
Marc
Helin
***
'lk wist niet wat me
overkwam'
ln
1998, op de vooravond van zijn vijftigste verjaardag,
moest Jef noodgedwongen een punt zetten achter zijn
beroepsloopbaan als drukker. Zesendertig jaar werken met en in solventen, eisten
immers hun tol.
Jef: "De laatste jaren dat ik werkte, voelde ik dat er
iets mis ging. Ik had last van evenwichtsstoornissen, oorsuizingen en chronische
bronchitis, was snel vermoeid, kon de werkdruk niet meer aan. Soms wist ik
zelfs niet meer waar ik was. Bovendien kampte ik met wisselende en depressieve
gemoedsstemmingen. Nadat ik twee serieuze black-outs had gekregen, besliste ik
om een arts te raadplegen. Temeer omdat ik toen ook op televisie een reportage over OPS zag. De aandoening was me totaal
onbekend, maar de symptomen die in het programma werden beschreven waren heel
herkenbaar.
De artsen dachten eerst dat ik een hersentumor had.
Maar na een hele reeks medische onderzoeken viel de diagnose: ik had OPS, door
het jarenlang werken
met allerhande goedjes. Of ik wist dat deze gevaarlijk waren? Neen, eigenlijk niet.
Vroeger stond je daar trouwens niet bij stil. Producten moesten goed zijn en
makkelijk werken. Bij de gevolgen voor de gezondheid werd niet stilgestaan. Om
me te beschermen, droeg ik ook nooit handschoenen. Ik vond dat te gevaarlijk,
want ze verhoogden het risico om door een machine gegrepen te
worden.
Vandaag zeggen mensen me soms dat ik er goed uitzie. Dat is
misschien wel zo, maar het betekent niet dat ik me goed voel. Want naast wat
fietsen en wandelen, kan ik niets meer. En als ik toch iets doe, doet het pijn.
Bovendien heb ik het ook moeilijk om iets te onthouden".